Sterk in teksten: doelen, verbanden en uitspraken
Sterk in teksten: doelen, verbanden en uitspraken
Leerdoel
Aan het einde van de les kun je: tekstsoorten en tekstdoelen benoemen, signaalwoorden herkennen, feitelijke en waarderende uitspraken onderscheiden.
Tekstdoelen en tekstsoorten 1
De doelen die een schrijver kan hebben, zijn:
•Informeren: De schrijver somt feiten op of geeft een verslag van gebeurtenissen. > nieuwsbericht, verslag, zakelijke brief, …
•Uiteenzetten: Informeren kan de schrijver ook doen door het beschrijven (uiteenzetten) van wat hij weet over een onderwerp. Hij licht het onderwerp toe en/of geeft voor- en nadelen. > artikel, studietekst, …
•Beschouwen: Als lezer kijk je naar de verschillende standpunten of de mening en bepaal je wat je er zelf van vindt. > achtergrondartikel, beschouwend artikel, opiniestuk, column, …
•Overtuigen: De schrijver geeft zijn mening of standpunt over een onderwerp en probeert te bewijzen (betogen) dat hij gelijk heeft. > blog, verkiezingstoespraak, ingezonden brief, …
Tekstdoelen en tekstsoorten 2
De doelen die een schrijver kan hebben, zijn:
•Activeren: De schrijver heeft als doel om de lezer over te halen om iets te gaan doen > reclame, uitnodiging, verkiezingsaffiche, …
•Amuseren: Je wordt als lezer door de schrijver vermaakt. Je leest iets omdat je het leuk vindt. > roman, stripverhaal, liedtekst, gedicht, …
•Instrueren: De schrijver geeft stappen of aanwijzingen hoe iets werkt of in elkaar zit. > gebruiksaanwijzing, recept, routebeschrijving, …
Verbanden en signaalwoorden
Signaalwoorden helpen je verbanden herkennen. Verbanden zorgen voor structuur.
Feitelijke en waarderende uitspraken
Feiten zijn controleerbaar (waar of niet waar). In een waarderende uitspraak zit een opvatting of mening.
Bijvoorbeeld:
"Amsterdam is de hoofdstad van Nederland" vs. "Amsterdam is de mooiste stad"
In welke zin staat een signaalwoord voor tegenstelling gebruikt?
Ik ga sporten, want het is gezond.
Het regent en toch ga ik naar buiten.
Gelukkig is het inmiddels droog buiten.
Het is niet alleen handig om naar de les te komen, maar ook om dan op te letten.
Bij welk verband horen de signaalwoorden 'om te'?
Doel-middel
Voorwaarde
Reden-verklaring
Oorzaak-gevolg
Bij welk verband hoort het signaalwoord 'echter'?
Toelichting
Tegenstelling
Chronologie/tijd
Oorzaak-gevolg
Bij welk verband hoort het signaalwoord 'zoals'?
Conclusie
Voorwaarde
Toelichting
Chronologie/tijd
Wat is het doel van een reclame?
Beschouwen
Overtuigen
Uiteenzetten
Informeren
Wat is een voorbeeld van een instructieve tekst?
Gedicht
Nieuwsbericht
Gebruiksaanwijzing
Blog
Wat is het doel van een column?
Instrueren
Amuseren
Uiteenzetten
Activeren
Wat is het doel van een nieuwsbericht?
Overtuigen
Amuseren
Informeren
Instrueren
Welke zin is een feitelijke uitspraak?
Eindhoven is een indrukwekkende stad.
Muziek luisteren helpt je te ontspannen.
Nederlands is soms een ingewikkeld vak.
Nederlands is een verplicht vak op het mbo.