Vergelijkingen en ongelijkheden (Wiskunde B havo), les 2: Examentraining

EXAMENSTOF · WISKUNDE B · ALGEBRA · VERGELIJKINGEN

Examentraining

Vergelijkingen en ongelijkheden: zo pak je examenvragen aan

1 / 17
volgende
Slide 1: Slide
newEditorWiskundeMiddelbare schoolhavoLeerjaar 4,5

In deze les zitten 17 slides, met interactieve quizzen en tekstslides.

time-iconLesduur is: 45 min
Dit is niet oké

Introductie

Examentraining vergelijkingen en ongelijkheden voor havo wiskunde B: vier vraagtypen (f(x) = g(x), stelsels, ongelijkheden, parameter en context) met acht vragen in examenstijl, een stappenplan en tips.

Onderdelen in deze les

EXAMENSTOF · WISKUNDE B · ALGEBRA · VERGELIJKINGEN

Examentraining

Vergelijkingen en ongelijkheden: zo pak je examenvragen aan

Les 2 van 3. Laat leerlingen in tweetallen overleggen bij de open vragen.

EXAMENSTOF · WISKUNDE B · ALGEBRA · VERGELIJKINGEN

Wat ga je kunnen?

Ik kan examenvragen over vergelijkingen, stelsels, ongelijkheden en parameters herkennen en stap voor stap uitwerken.

Deze slide heeft geen instructies

EXAMENSTOF · WISKUNDE B · ALGEBRA · VERGELIJKINGEN

Zo pak je een examenvraag aan

  • 1. Lees het werkwoord: bereken, algebraïsch, exact of met de GR?

  • 2. Stel op: f(x) = g(x), een stelsel of een ongelijkheid, en herleid tot 0.

  • 3. Los op: ontbinden of abc-formule; bij een stelsel substitueren of elimineren.

  • 4. Controleer en antwoord: vul in, gebruik een schets en antwoord in de context.

Deze slide heeft geen instructies

EXAMENSTOF · WISKUNDE B · ALGEBRA · VERGELIJKINGEN

Vraagtype 1: f(x) = g(x) oplossen

  • Stel gelijk, herleid tot 0 en ontbind of gebruik de abc-formule.

  • Delen door x is gevaarlijk: je verliest x = 0. Haal liever x buiten haakjes.

  • Bij een wortel kwadrateer je en controleer je door in te vullen.

Bij wortelvergelijkingen kunnen er na kwadrateren oplossingen bijkomen die niet kloppen: vul altijd in de oorspronkelijke vergelijking in. Bij het werkwoord algebraïsch of exact geen GR-optie voor snijpunten.

De grafieken snijden elkaar in drie punten. Wat is de grootste y-coördinaat van de snijpunten?

x³ = 4x geeft x³ − 4x = 0, dus x(x − 2)(x + 2) = 0 en x = −2, 0 of 2. De snijpunten zijn (−2, −8), (0, 0) en (2, 8): de grootste y is 8. Verwachte fouten: delen door x (dan mis je x = 0 en vind je alleen ±2), of de grootste x (2) noemen in plaats van de grootste y.

Los algebraïsch op: √x = x − 2.

A

x = 1

B

x = 1 of x = 4

C

x = 4

D

x = 2

Kwadrateren geeft x = (x − 2)² = x² − 4x + 4, dus x² − 5x + 4 = 0 en x = 1 of x = 4. Controle in de oorspronkelijke vergelijking: √1 = 1 maar 1 − 2 = −1, dus x = 1 klopt niet; √4 = 2 en 4 − 2 = 2, dus x = 4 wel. Wie x = 1 of x = 4 kiest, vergeet te controleren. x = 2 maakt alleen x − 2 gelijk aan 0.

EXAMENSTOF · WISKUNDE B · ALGEBRA · VERGELIJKINGEN

Vraagtype 2: een stelsel oplossen

  • Staat er al y = … of x = …? Substitueer. Anders: elimineer.

  • Bij een context: schrijf eerst op wat x en y betekenen.

  • Controleer door in beide vergelijkingen in te vullen.

In examens wordt een stelsel vaak gegeven in een context (prijzen, aantallen). Het opstellen van de twee vergelijkingen levert punten op. Een stelsel kan ook grafisch worden opgelost: de oplossing is het snijpunt van de twee lijnen.

Hieronder de lijnen l en m. Wat is de oplossing van het stelsel van l en m?

A

(3, 2)

B

(2, 3)

C

(0, 7)

D

(1, 2)

De oplossing van een stelsel is het snijpunt van de lijnen: l is y = x + 1 en m is y = −2x + 7, en ze snijden in (2, 3). (3, 2) verwisselt x en y; (0, 7) is het snijpunt van m met de y-as; (1, 2) ligt wel op l maar niet op m. Image credit: Eigen figuur

3 volwassenen en 2 kinderen betalen € 38, 2 volwassenen en 4 kinderen € 36. Wat kost een kind?

Noem de prijs van een volwassene v en van een kind k: 3v + 2k = 38 en 2v + 4k = 36. Vermenigvuldig de eerste met 2: 6v + 4k = 76. Trek de tweede (2v + 4k = 36) af: 4v = 40, dus v = 10. Invullen: 30 + 2k = 38, dus k = 4. Een kind kost € 4 (een volwassene € 10). Verwachte fout: v = 10 als antwoord geven, omdat de vraag naar k vraagt.

EXAMENSTOF · WISKUNDE B · ALGEBRA · VERGELIJKINGEN

Vraagtype 3: een ongelijkheid oplossen

  • Los eerst de gelijkheid op. Maak dan een schets of kijk in de grafiek.

  • Let op < of ≤: een open of een gesloten grens.

  • Antwoord in intervalnotatie of als ongelijkheid.

Bij een ongelijkheid zonder grafiek: schets de bijbehorende parabool met de nulpunten en lees af waar hij boven of onder de x-as ligt. Voorbeeld: x² − 5x + 6 < 0 geeft ⟨2, 3⟩, want de dalparabool ligt tussen de nulpunten onder de x-as.

Voor welke x geldt f(x) ≤ g(x)?

A

⟨−3, 2⟩

B

⟨←, −3] ∪ [2, →⟩

C

[−2, 2]

D

[−3, 2]

f ligt op of onder g tussen de snijpunten (−3, 5) en (2, 0). Het teken ≤ laat de snijpunten meetellen: gesloten grenzen. ⟨−3, 2⟩ geldt voor <; ⟨←, −3] ∪ [2, →⟩ is het gebied waar f boven g ligt (≥); −2 en 2 zijn de nulpunten van f, niet de snijpunten. Image credit: Eigen figuur

Hoeveel gehele getallen x voldoen aan x² − 2x ≤ 3?

x² − 2x − 3 ≤ 0, dus (x + 1)(x − 3) ≤ 0 en −1 ≤ x ≤ 3. De gehele getallen zijn −1, 0, 1, 2 en 3: vijf stuks. Verwachte fout: 3, door de grenzen niet mee te tellen (dat zou bij < zo zijn: 0, 1 en 2).

EXAMENSTOF · WISKUNDE B · ALGEBRA · VERGELIJKINGEN

Vraagtype 4: parameter en context

  • Parameter: behandel de letter als een getal en los op naar x.

  • Aantal oplossingen van een kwadratische vergelijking: kijk naar de discriminant D.

  • Context: stel de vergelijking of ongelijkheid op en geef het antwoord in de context.

Controleer bij een parameter altijd of je door 0 deelt, en schrijf de oplossing als functie van de parameter. Bij een context hoort een zin als antwoord, met eenheid.

x² + 4x + p = 0 heeft twee verschillende oplossingen. Voor welke p is dat zo?

A

p > 4

B

p ≤ 4

C

p < 16

D

p < 4

D = 4² − 4 · 1 · p = 16 − 4p. Twee verschillende oplossingen als D > 0, dus 16 − 4p > 0 en p < 4. p > 4 draait het teken om (geen oplossing); p ≤ 4 telt D = 0 mee (één oplossing); p < 16 vergeet de factor 4 voor p.

De raket zit op hoogte h (in m) na t seconden. Hoeveel seconden is h groter dan 40?

−5t² + 30t > 40 geeft −5t² + 30t − 40 > 0, delen door −5 (teken draait om): t² − 6t + 8 < 0, dus (t − 2)(t − 4) < 0 en 2 < t < 4. De raket is dus 4 − 2 = 2 seconden hoger dan 40 m. Verwachte fouten: antwoord 4 (de bovengrens) of 6 (de tijd dat de raket in de lucht is: h(6) = 0).

Welk vraagtype vind jij het lastigst?

1

f(x) = g(x) oplossen

2

Een stelsel oplossen

3

Een ongelijkheid oplossen

4

Parameter en context

Deze slide heeft geen instructies

EXAMENSTOF · WISKUNDE B · ALGEBRA · VERGELIJKINGEN

Tips voor op het examen

  • Los bij een ongelijkheid eerst de gelijkheid op en maak daarna een schets.

  • Let op open (⟨ ⟩) en gesloten ([ ]) grenzen: < en > zijn open, ≤ en ≥ zijn gesloten.

  • Controleer een oplossing door in de oorspronkelijke vergelijking in te vullen, vooral bij wortels.

  • Bij een context: schrijf je antwoord als zin met eenheid.

Deze slide heeft geen instructies