5
De stelling van Pythagoras
Paragraaf 5.3
Zijden benoemen
Een ladder tegen een muur maakt een driehoek met een rechte hoek. Welke zijde is de ladder?
Gemaakt bij Getal & Ruimte, leerjaar 2, vmbo-kgt (mavo)
5
De stelling van Pythagoras
Paragraaf 5.3
Zijden benoemen
Een ladder tegen een muur maakt een driehoek met een rechte hoek. Welke zijde is de ladder?
Gemaakt bij Getal & Ruimte, leerjaar 2, vmbo-kgt (mavo)
Les bij Getal & Ruimte, leerjaar 2, hoofdstuk 5 De stelling van Pythagoras, paragraaf 5.3 Zijden benoemen. Ongeveer 40 minuten, mavo. Image credit: Eigen figuur, LessonUp Image credit: LessonUp
Hoofdstuk 5
Paragraaf 5.3
5.3 Zijden benoemen
Leerdoelen
5.3.1
Je kunt in een rechthoekige driehoek de rechte hoek aanwijzen.
5.3.2
Je kunt de rechthoekszijden en de schuine zijde benoemen.
5.3.3
Je kunt uitleggen waarom de schuine zijde de langste zijde is.
De leerdoelen staan in het boek bovenaan de paragraaf. Aan het eind van de les komen ze terug in de checklist. Image credit: LessonUp
Hoofdstuk 5
Paragraaf 5.3
Startvraag
De schuine zijde
In driehoek ABC is de hoek bij B recht. Welke zijde noemen we de schuine zijde?
Zijde AB
Zijde BC
Zijde AC
Hoek B
Laat leerlingen eerst stemmen. AC ligt tegenover de rechte hoek bij B en is ook de langste zijde. Wie AB of BC kiest, wijst een rechthoekszijde aan. Hoek B is geen zijde: vraag of een hoek wel een lengte kan hebben. Image credit: Eigen figuur, LessonUp
Hoofdstuk 5
Paragraaf 5.3
Rechthoekszijden en schuine zijde
In een rechthoekige driehoek is één hoek 90°. De twee zijden die samen de rechte hoek vormen, heten rechthoekszijden. De zijde tegenover de rechte hoek is de schuine zijde. Die is altijd de langste zijde van de driehoek.
Laat in de figuur eerst de rechte hoek aanwijzen en dan pas de zijden. Dat is de volgorde die leerlingen later bij Pythagoras nodig hebben. Een veelgemaakte fout is de zijde die schuin staat te noemen: een rechthoekszijde kan ook schuin op het papier liggen. Image credit: Eigen figuur, LessonUp Image credit: LessonUp
Hoofdstuk 5
Paragraaf 5.3
Opdrachten Kennis
1
Hoek Q is recht. Welke zijde is de schuine zijde?
Zijde PQ
Zijde PR
Zijde QR
Hoek Q
De rechte hoek zit bij Q, dus de zijde tegenover Q is PR. PQ en QR vormen samen de rechte hoek: dat zijn de rechthoekszijden. Let op dat de driehoek anders staat dan in de vorige vraag: het gaat om de rechte hoek, niet om de stand. Image credit: Eigen figuur, LessonUp
Hoofdstuk 5
Paragraaf 5.3
Drie dingen onthouden
Zo herken je de zijden van een rechthoekige driehoek.
Rechte hoek
Zoek eerst de hoek van 90°. Die is vaak gemarkeerd met een vierkantje.
Rechthoekszijden
De twee zijden die de rechte hoek insluiten.
Schuine zijde
De zijde tegenover de rechte hoek, tevens de langste zijde.
Laat leerlingen in tweetallen een rechthoekige driehoek tekenen, de rechte hoek markeren en de drie zijden een kleur geven. Image credit: LessonUp
Hoofdstuk 5
Paragraaf 5.3
Voorbeeldopdracht 1
Een ladder staat tegen een muur. Welke zijde is de schuine zijde: de muur, de grond of de ladder?
gegeven
Muur en grond staan loodrecht op elkaar
De hoek tussen muur en grond is 90°
uitwerking
De rechte hoek ligt tussen muur en grond
De zijde tegenover de rechte hoek is de ladder
antwoord
De ladder is de schuine zijde
Muur en grond zijn de rechthoekszijden. De ladder is langer dan zowel de muurhoogte als de afstand tot de muur, zoals bij elke schuine zijde. Doorvraag: wat gebeurt er met de ladder als je de voet verder van de muur zet? Image credit: Eigen figuur, LessonUp Image credit: LessonUp
Hoofdstuk 5
Paragraaf 5.3
Opdrachten Kennis
2
Hoe heet de langste zijde van een rechthoekige driehoek?
Goed antwoord: de schuine zijde. Wie rechthoekszijde zegt, heeft de rechte hoek en de zijde door elkaar gehaald. Je mag ook hypotenusa accepteren als een leerling dat woord kent.
Vul de ontbrekende namen in.
De rechte hoek zit bij punt C.
De schuine zijde is zijde AB.
De zijden AC en BC heten de rechthoekszijden.
Hoofdstuk 5
Paragraaf 5.3
Opdrachten Toepassing
3
De afleider AC is een rechthoekszijde, A is een punt zonder rechte hoek en diagonalen horen bij vierhoeken. Laat leerlingen eerst de rechte hoek aanwijzen voordat ze invullen. Image credit: Eigen figuur, LessonUp
Hoofdstuk 5
Paragraaf 5.3
Opdrachten Toepassing
4
Zet de zijden van kort naar lang.
De schuine zijde komt als laatste, want die is altijd het langst. Laat leerlingen zelf een rechthoekige driehoek tekenen met zijden van 6 en 8 cm en de derde zijde meten: 10 cm.
Hoofdstuk 5
Paragraaf 5.3
Opdrachten Toepassing
5
Een rechthoekige driehoek heeft zijden van 9 cm, 12 cm en 15 cm. Hoe lang is de schuine zijde?
9 cm
12 cm
21 cm
15 cm
De schuine zijde is de langste zijde: 15 cm. Wie 21 kiest, telt de rechthoekszijden op (9 + 12). Wie 12 of 9 kiest, kiest een rechthoekszijde. Laat leerlingen de zijden benoemen voor ze kiezen.
Hoofdstuk 5
Paragraaf 5.3
Opdrachten Toepassing
★ 6
ABCD is een rechthoek. Welke zijde van driehoek ABC is de schuine zijde?
De hoek bij B is 90°, want ABCD is een rechthoek. De diagonaal AC ligt tegenover B en is dus de schuine zijde van driehoek ABC. AB en BC zijn de rechthoekszijden. Dit is de stap naar de diagonaal berekenen in de volgende paragrafen. Image credit: Eigen figuur, LessonUp
Hoofdstuk 5
Paragraaf 5.3
V E R D E R K I J K E R
Het touw met twaalf knopen
Vroeger zetten bouwers een rechte hoek uit met een touw met twaalf knopen op gelijke afstand. Ze spanden er een driehoek van met zijden van 3, 4 en 5 stukjes. Tussen de zijden van 3 en 4 zit dan precies een rechte hoek.
Laat leerlingen dit na doen met een touw of een lange strook papier. In de volgende paragraaf ontdekken ze waarom dit werkt: 3² + 4² = 5². Het touw met twaalf knopen is een leuke link met geschiedenis. Image credit: Eigen figuur, LessonUp Image credit: LessonUp
Hoofdstuk 5
Paragraaf 5.3
Checklist leerdoelen
Welk leerdoel vind je nog het lastigst?
5.3.1 De rechte hoek aanwijzen
5.3.2 Zijden benoemen
5.3.3 Schuine zijde is de langste zijde
Ik kan ze allemaal
In het boek sluit elke paragraaf af met de checklist leerdoelen. Gebruik de uitslag om te kiezen wat je de volgende les herhaalt.
Image credit: LessonUp