Bedrijfseconomie · G6
Hoofdstuk 28
De break-evenanalyse in een grafiek
vrijdag 18 september 2026 · lesuur 2 (09:00–09:45) · H212
Van Vlimmeren, Bedrijfseconomie in Balans, 9e druk
Bedrijfseconomie · G6
Hoofdstuk 28
De break-evenanalyse in een grafiek
vrijdag 18 september 2026 · lesuur 2 (09:00–09:45) · H212
Van Vlimmeren, Bedrijfseconomie in Balans, 9e druk
Bedrijfseconomie G6 · H28.3 Grafieken van de break-evenanalyse
LessonUp-account
Scan of typ de link; daarna kun je meedoen met de vragen.
https://lessonup.app/invite/group/mgmsg
Bedrijfseconomie G6 · H28.3 Grafieken van de break-evenanalyse
Voorspelbaar gedrag
Zodat je weet waar je aan toe bent.
Het glas is halfvol, altijd! Bij tegenslagen zoeken we naar een oplossing.
Ik vind het fijn als je vrolijk bent, op tijd aanwezig bent, en je telefoon in de kluis (of thuis) ligt.
Dorst? Water drinken mag. Geen eten, geen kauwgum.
Bij je: theorieboek, werkboek, schrift (exclusief voor bedrijfseconomie), pen en rekenmachine, opgeladen device.
Elke regel die je met goede reden wilt breken, bespreek je VOORAF.
Verder ben ik best redelijk — vind ik zelf.
Bedrijfseconomie G6 · H28.3 Grafieken van de break-evenanalyse
Spoorboekje
Na vandaag kun je:
de TO-lijn en de TK-lijn tekenen in een break-evengrafiek;
het break-evenpunt aanwijzen en er de break-evenafzet en -omzet aflezen;
het winst- en verliesgebied aanwijzen en het resultaat bij een afzet aflezen;
uitleggen wat er verschuift bij andere constante kosten, prijs of variabele kosten;
de grafiek met totale dekkingsbijdrage en constante kosten tekenen en uitleggen.
Zijn we compleet? Absentiecheck
Leerdoelen & spoorboekje
Schrijven = blijven
Voorspelbaar gedrag
28.3 De TO-lijn en de TK-lijn
Grafiek tekenen: break-evenpunt, winst en verlies
Wat verschuift er bij andere kosten of een andere prijs?
Grafiek met de dekkingsbijdrage
Huiswerk
LessonUp account
Leerdoelen / spoorboekje
Huiswerk in Magister check
Bedrijfseconomie G6 · H28.3 Grafieken van de break-evenanalyse
Leerdoelen
Na deze les kun je:
de TO-lijn en de TK-lijn tekenen in een break-evengrafiek;
het break-evenpunt aanwijzen en er de break-evenafzet en -omzet aflezen;
het winst- en verliesgebied aanwijzen en het resultaat bij een afzet aflezen;
uitleggen wat er verschuift bij andere constante kosten, prijs of variabele kosten;
de grafiek met totale dekkingsbijdrage en constante kosten tekenen en uitleggen.
Bedrijfseconomie G6 · H28.3 Grafieken van de break-evenanalyse
Schrijven is blijven
In je eigen woorden — niet woordelijk overgenomen.
Wat je zelf formuleert onthoud je beter dan wat je overtikt.
Wat je terugleest onthoud je het best: aantekeningen die je nooit meer opslaat, hadden je alleen tijdens de les iets kunnen leren.
Schrijf in elk geval op: de formules, de uitwerkingen, en je eigen fouten.
Bedrijfseconomie G6 · H28.3 Grafieken van de break-evenanalyse
28.3 TO-lijn en TK-lijn
Dezelfde analyse, nu getekend: waar de opbrengstlijn de kostenlijn snijdt, ligt het break-evenpunt.
ASSEN: horizontaal de afzet (stuks), verticaal bedragen (€). Teken tot de capaciteit.
TO-LIJN: totale opbrengsten = verkoopprijs × afzet. Rechte lijn door de oorsprong; de helling is de verkoopprijs.
TK-LIJN: totale kosten = constante kosten + variabele kosten per product × afzet. Begint op de verticale as bij de constante kosten; de helling is de variabele kosten per product.
BREAK-EVENPUNT: het snijpunt van TO en TK. Recht eronder lees je de break-evenafzet af, links ernaast de break-evenomzet.
Links van het snijpunt ligt TK boven TO: VERLIES. Rechts ligt TO boven TK: WINST. De verticale afstand tussen de lijnen is het resultaat bij die afzet.
Twee punten zijn genoeg voor een rechte lijn: bij afzet 0 en bij de capaciteit.
Bedrijfseconomie G6 · H28.3 Grafieken van de break-evenanalyse
Rekenvoorbeeld · Bonk getekend
Koffiebar Bonk van gisteren, nu in een grafiek tot de capaciteit van 60.000 koppen.
Gegevens
Constante kosten per jaar
Variabele kosten per kop
Verkoopprijs per kop
Capaciteit
Verwachte afzet
€ 60.000
€ 0,80
€ 3,20
60.000 koppen
40.000 koppen
Uitwerking
TK: (0; 60.000) en (60.000; 108.000)
TO: (0; 0) en (60.000; 192.000)
Snijpunt: 3,20q = 60.000 + 0,80q
→ 2,40q = 60.000 → q = 25.000 koppen
Break-evenomzet 25.000 × 3,20 = € 80.000
Bij 40.000: TO 128.000 − TK 92.000
= € 36.000 winst (verticale afstand)
Bedrijfseconomie G6 · H28.3 Grafieken van de break-evenanalyse
Controlevraag · Vers getekend
Sapbar Vers van gisteren: verkoopprijs € 4,50 per beker, variabele kosten € 1,50 per beker, constante kosten € 45.000 per jaar. De capaciteit is 30.000 bekers per jaar. (Verzonnen getallen.)
a Teken de TK-lijn en de TO-lijn tot de capaciteit; noem per lijn je twee punten.
b Markeer het break-evenpunt; lees afzet en omzet af en controleer met de formule.
c Arceer het verliesgebied. Lees het resultaat af bij 24.000 bekers en reken het na.
Op het tekenblad: afzet tot 30.000 bekers horizontaal, euro's tot 140.000 verticaal.
Bedrijfseconomie G6 · H28.3 Grafieken van de break-evenanalyse
Wat verschuift er in de grafiek?
Het examen vraagt niet alleen om de tekening, maar om de verklaring: welke lijn beweegt, en waarom?
HOGERE CONSTANTE KOSTEN (huurverhoging): de TK-lijn schuift evenwijdig omhoog. Break-evenpunt naar rechts: meer verkopen nodig.
HOGERE VERKOOPPRIJS: de TO-lijn wordt steiler (draait om de oorsprong). Break-evenpunt naar links.
HOGERE VARIABELE KOSTEN per product: de TK-lijn wordt steiler (draait om haar startpunt op de verticale as). Break-evenpunt naar rechts.
Zeg altijd twee dingen: WELKE lijn verandert en HOE (schuift of kantelt), en wat dat betekent voor het break-evenpunt.
Koppel aan de formule: break-evenafzet = CK / (p − v). Teller omhoog of noemer omlaag = break-evenpunt naar rechts.
Grotere capaciteit: de lijnen lopen verder door, en vaak springen de constante kosten omhoog — een nieuwe, hogere TK-lijn.
Bedrijfseconomie G6 · H28.3 Grafieken van de break-evenanalyse
Grafiek met de dekkingsbijdrage
Tweede manier: teken niet TO en TK, maar de totale dekkingsbijdrage tegenover de constante kosten.
TOTALE DEKKINGSBIJDRAGE (TDB) = (verkoopprijs − variabele kosten) × afzet. Rechte lijn door de oorsprong; helling = dekkingsbijdrage per product.
CONSTANTE KOSTEN: horizontale lijn.
Snijpunt = break-evenpunt: daar dekt de dekkingsbijdrage precies de constante kosten.
Rechts van het snijpunt: TDB > CK, winst = TDB − CK. Links: verlies.
Voordeel: één lijn minder, en je ziet direct waar de naam vandaan komt — de dekkingsbijdrage dekt éérst de constante kosten.
Bonk: TDB = 2,40 × afzet snijdt CK = 60.000 bij 25.000 koppen. Bij 40.000: 96.000 − 60.000 = 36.000 winst — dezelfde uitkomst.
Bedrijfseconomie G6 · H28.3 Grafieken van de break-evenanalyse
Controlevraag · examenstijl
Koffiebar Bonk (constante kosten € 60.000, variabele kosten € 0,80 per kop, verkoopprijs € 3,20) krijgt een huurverhoging: de constante kosten stijgen met € 12.000 per jaar. (Verzonnen getallen.)
a Leg met de grafiek uit wat er met het break-evenpunt gebeurt: welke lijn, waarheen?
b Bereken de nieuwe break-evenafzet.
c Bonk wil terug naar 25.000 koppen. Bereken de verkoopprijs die daarvoor nodig is.
Bij c: welke dekkingsbijdrage per kop is nodig om 72.000 met 25.000 koppen te dekken?
Bedrijfseconomie G6 · H28.3 Grafieken van de break-evenanalyse
Huiswerk en volgende week
Lezen: 28.3 uit het theorieboek.
Maken: de opgaven bij 28.3 [opgavenummers: vul in] — met getekende grafieken, niet alleen berekend.
Kennen: TO-lijn, TK-lijn, break-evenpunt, winst- en verliesgebied, grafiek met dekkingsbijdrage, en wat er verschuift bij andere kosten of een andere prijs.
H28 is helemaal CE-stof voor 2027. De grafiek is aangescherpt: opstellen, toepassen én uitleggen (eindterm 30.4.2 en 30.4.3).
Volgende week: H29 — kostenberekeningen en efficiencyresultaten (29.1–29.2). Alles CE.
Tip: teken bij elke break-evenopgave een schets, ook ongevraagd. Het voorkomt tekenfouten in de berekening.
Volgende week: H29 kostenberekeningen en efficiencyresultaten. Rekenmachine mee.
Bedrijfseconomie G6 · H28.3 Grafieken van de break-evenanalyse
Spoorboekje
Dit hebben we gedaan.
Na vandaag kun je:
de TO-lijn en de TK-lijn tekenen in een break-evengrafiek;
het break-evenpunt aanwijzen en er de break-evenafzet en -omzet aflezen;
het winst- en verliesgebied aanwijzen en het resultaat bij een afzet aflezen;
uitleggen wat er verschuift bij andere constante kosten, prijs of variabele kosten;
de grafiek met totale dekkingsbijdrage en constante kosten tekenen en uitleggen.
Zijn we compleet? Absentiecheck
Leerdoelen & spoorboekje
Schrijven = blijven
Voorspelbaar gedrag
28.3 De TO-lijn en de TK-lijn
Grafiek tekenen: break-evenpunt, winst en verlies
Wat verschuift er bij andere kosten of een andere prijs?
Grafiek met de dekkingsbijdrage
Huiswerk
LessonUp account
Leerdoelen / spoorboekje
Huiswerk in Magister check