Break-even en winstverdeling (Bedrijfseconomie vwo), les 2: Examentraining

• newEditor
• Bedrijfseconomie
• Middelbare school
• vwo
• Leerjaar 4-6

Introductie

Examentraining: break-even berekenen, grafieken aflezen, het resultaat verdelen en winst, cashflow en waardering, met acht vragen in examenstijl, waarvan zes rekenvragen of casussen.

Gevel van ijsfabriek De Noordpool, Breda (2019) (foto: G.Lanting, CC BY 4.0)

EXAMENSTOF · FINANCIEEL · RESULTAAT

Examentraining

Break-even en winstverdeling: zo pak je examenvragen aan

Les 2 van 3. Laat leerlingen in tweetallen overleggen bij de open vragen. Image credit: G.Lanting / Wikimedia Commons, CC BY 4.0

EXAMENSTOF · FINANCIEEL · RESULTAAT

Wat ga je kunnen?

Ik kan examenvragen over break-even, resultaatverdeling, cashflow en waardering van activa vlot en foutloos oplossen.

EXAMENSTOF · FINANCIEEL · RESULTAAT

Zo pak je een examenvraag aan

• 1. Lees: noteer alle gegevens en onderstreep wat gevraagd wordt (afzet of omzet, voor of na belasting).

• 2. Kies: pak de formule die erbij hoort en let op eenheden: perunage is 0,40, niet 40.

• 3. Reken: werk in stappen en schrijf tussenuitkomsten op.

• 4. Controleer: doe een schattingscontrole: ligt de uitkomst in de juiste orde van grootte?

EXAMENSTOF · FINANCIEEL · RESULTAAT

Vraagtype 1: break-even berekenen

• Je krijgt prijs, kosten en soms een percentage van de omzet. Bepaal eerst de dekkingsbijdrage.

• Break-even omzet = constante kosten / perunage. Break-even afzet = break-even omzet / verkoopprijs.

• Gewenst resultaat: tel het resultaat bij de constante kosten op en deel door de dekkingsbijdrage.

Syllabus 30.4.1.

Zeepatelier Lotte: variabele kosten zijn 40% van de omzet, constante kosten € 7.800 per maand, verkoopprijs € 6,50. Break-even afzet?

A

2.000 stuks

B

3.000 stuks

C

1.200 stuks

D

13.000 stuks

Syllabus 30.4.1. Dekkingsbijdrage in procenten van de omzet: 60%, perunage 0,60. Break-even omzet 7.800 / 0,60 = 13.000. Break-even afzet 13.000 / 6,50 = 2.000 (controle 2.000 x 3,90 = 7.800). Afleiders: delen door 0,40 (19.500 omzet, 3.000 stuks), delen door de prijs zonder dekkingsbijdrage (1.200), de omzet als afzet (13.000).

Notenbar Kees: prijs € 5, variabele kosten € 2 per zak, constante kosten € 9.000 per maand. Gewenst resultaat € 6.000. Benodigde afzet?

A

3.000 zakken

B

2.000 zakken

C

7.500 zakken

D

5.000 zakken

Syllabus 30.4.1 en 30.4.3 (toepassen). Dekkingsbijdrage 3; (9.000 + 6.000) / 3 = 5.000; controle 5.000 x 3 = 15.000, min 9.000 = 6.000 resultaat. Afleiders: de break-even afzet (3.000), alleen het gewenste resultaat delen (2.000), delen door de variabele kosten (7.500).

EXAMENSTOF · FINANCIEEL · RESULTAAT

Vraagtype 2: grafiek aflezen

• Het totale resultaat is de verticale afstand tussen de opbrengstenlijn en de kostenlijn.

• De resultaatlijn begint op min de constante kosten en snijdt de as bij de break-even afzet.

• De helling van de resultaatlijn is de dekkingsbijdrage per product.

Syllabus 30.4.2 en 30.4.3.

Pizzeria Giulia: wat is volgens de grafiek het resultaat bij een afzet van 1.000 pizza's?

A

€ 12.000

B

€ 2.000

C

€ 10.000

D

€ 6.000

Syllabus 30.4.3. Bij 1.000 liggen de opbrengsten op 12.000 en de kosten op 10.000: verschil 2.000 (controle: dekkingsbijdrage 8 x 1.000 = 8.000 min 6.000 = 2.000). Afleiders: de opbrengsten (12.000), de kosten (10.000), de constante kosten (6.000). Image credit: Eigen figuur

Studio Pim: wat zijn volgens de resultaatlijn de constante kosten en de dekkingsbijdrage per product?

A

€ 9.000 en € 6

B

€ 9.000 en € 1.500

C

€ 1.500 en € 6

D

€ 6 en € 9.000

Syllabus 30.4.2. De lijn begint op min 9.000 (constante kosten) en snijdt de as bij 1.500 (break-even afzet). Bij 3.000 is het resultaat 9.000: stijging 18.000 over 3.000 producten = 6 per product (controle 9.000 / 1.500 = 6). Afleiders: de break-even afzet als dekkingsbijdrage, de waarden verwisseld. Image credit: Eigen figuur

EXAMENSTOF · FINANCIEEL · RESULTAAT

Vraagtype 3: resultaat verdelen

• Volgorde: resultaat voor belasting, min vennootschapsbelasting, min dividend (preferent en gewoon), rest is reservering.

• Dividendbelasting houdt de bv in op het dividend. De reservering verandert daardoor niet.

• Stock dividend: nieuwe aandelen in plaats van geld, het geld blijft in de bv.

Syllabus 30.5.

Duinzicht B.V.: resultaat voor belasting € 260.000, vennootschapsbelasting 25%. Preferent dividend 6% over € 400.000, gewoon € 1,20 x 90.000 aandelen. Reservering?

A

€ 87.000

B

€ 128.000

C

€ 63.000

D

€ 43.200

Syllabus 30.5. Vennootschapsbelasting 65.000; na belasting 195.000. Dividend 24.000 + 108.000 = 132.000. Reservering 195.000 min 132.000 = 63.000. Afleiders: het preferente dividend vergeten (87.000), de belasting vergeten (128.000), de dividendbelasting (15% van 132.000 = 19.800) ook aftrekken (43.200).

Een nv keert € 400.000 dividend uit in stock in plaats van cash. Wat is het gevolg voor liquide middelen en aantal aandelen?

A

Liquide middelen dalen € 400.000, aantal aandelen gelijk

B

Liquide middelen gelijk, aantal aandelen stijgt

C

Liquide middelen dalen € 400.000, aantal aandelen stijgt

D

Liquide middelen stijgen, aantal aandelen stijgt

Syllabus 30.5 (dividend: stock en cash). Bij stock dividend gaat er geen geld de nv uit: de aandeelhouders krijgen nieuwe aandelen. Verwachte fout: dividend altijd als geldstroom zien.

EXAMENSTOF · FINANCIEEL · RESULTAAT

Vraagtype 4: winst, cashflow, waardering

• Cashflow = resultaat + afschrijvingen. Een andere afschrijving verandert het resultaat, niet de cashflow.

• Afschrijving op actuele waarde: deel de actuele waarde door de levensduur en vergelijk.

• Bij herwaardering zonder inhaalafschrijving deel je de nieuwe boekwaarde door de resterende jaren.

Syllabus 30.6.1 en 30.6.2.

Bakkerij Brood B.V. kocht een oven voor € 300.000 (10 jaar, restwaarde nul); een nieuwe oven kost nu € 360.000. Effect op resultaat per jaar bij afschrijven op actuele waarde?

A

€ 60.000 lager

B

€ 6.000 hoger

C

€ 36.000 lager

D

€ 6.000 lager

Syllabus 30.6.2. Historisch: 300.000 / 10 = 30.000; actueel: 360.000 / 10 = 36.000; 6.000 meer afschrijving, dus 6.000 minder resultaat. Afleiders: het hele prijsverschil (60.000), hoger in plaats van lager, de hele afschrijving (36.000).

Een oven (boekwaarde € 200.000, 5 jaar resterend) wordt herwaardeerd naar € 260.000, zonder inhaalafschrijving. Afschrijving per jaar daarna?

A

€ 40.000

B

€ 60.000

C

€ 12.000

D

€ 52.000

Syllabus 30.6.2. Nieuwe boekwaarde 260.000 / 5 = 52.000 per jaar (voor herwaardering 200.000 / 5 = 40.000). De 60.000 waardestijging gaat naar de herwaarderingsreserve. Afleiders: de oude afschrijving (40.000), de waardestijging (60.000), de waardestijging gedeeld door 5 (12.000).

Welk vraagtype vind jij het lastigst?

1

Break-even berekenen

2

Grafiek aflezen

3

Resultaat verdelen

4

Winst, cashflow en waardering

Gebruik de uitslag om te bepalen welk vraagtype je nog een keer doet.

EXAMENSTOF · FINANCIEEL · RESULTAAT

Tips voor op het examen

• Schrijf bij elke vraag eerst de dekkingsbijdrage op: verkoopprijs min variabele kosten.

• Perunage: 40% is 0,40. Delen door 40 geeft een uitkomst die honderd keer te klein is.

• De dividendbelasting verandert de reservering niet: ze wordt ingehouden op het dividend.

• Een langere afschrijvingsperiode geeft een hoger resultaat, maar niet meer cashflow.