5
Lijnen en hoeken
Paragraaf 5.1
Lijnen
Treinrails, een zebrapad, een liniaal: lijnen zie je overal. Hoe praat je er precies over?
Gemaakt bij Getal & Ruimte, leerjaar 1, vmbo-kgt (mavo)
5
Lijnen en hoeken
Paragraaf 5.1
Lijnen
Treinrails, een zebrapad, een liniaal: lijnen zie je overal. Hoe praat je er precies over?
Gemaakt bij Getal & Ruimte, leerjaar 1, vmbo-kgt (mavo)
Les bij Getal & Ruimte, leerjaar 1, hoofdstuk 5 Lijnen en hoeken, paragraaf 5.1 Lijnen. Ongeveer 40 minuten, mavo. Image credit: Eigen figuur, LessonUp Image credit: LessonUp
Hoofdstuk 5
Paragraaf 5.1
5.1 Lijnen
Leerdoelen
5.1.1
Je kunt een lijn, een halve lijn en een lijnstuk herkennen en benoemen.
5.1.2
Je kunt evenwijdige, loodrechte en snijdende lijnen van elkaar onderscheiden.
5.1.3
Je kunt in een figuur aanwijzen welke lijnen evenwijdig of loodrecht zijn.
De leerdoelen staan in het boek bovenaan de paragraaf. Aan het eind van de les komen ze terug in de checklist. Image credit: LessonUp
Hoofdstuk 5
Paragraaf 5.1
Startvraag
Treinrails
Twee treinrails lopen kilometers lang naast elkaar en raken elkaar nooit. Hoe heet dat in de wiskunde?
Loodrecht
Snijdend
Evenwijdig
Gebroken
Laat eerst stemmen. Evenwijdig is het woord voor lijnen die altijd even ver uit elkaar blijven. Wie loodrecht kiest, denkt aan een rechte hoek; wie snijdend kiest, denkt aan kruisen, maar rails kruisen elkaar niet. Doorvraag: waar zie je in de klas nog meer evenwijdige lijnen?
Hoofdstuk 5
Paragraaf 5.1
Lijn, halve lijn en lijnstuk
Er zijn drie soorten rechte lijnen:
een lijn heeft geen eindpunten
een halve lijn heeft één beginpunt en gaat één kant op eindeloos door
een lijnstuk heeft twee eindpunten, dus je kunt het meten
Wijs in de figuur de pijlen aan: die laten zien dat de lijn oneindig doorgaat. Alleen een lijnstuk heeft een lengte. Een lijn benoem je met een letter (lijn k), een lijnstuk met de twee eindpunten (AB). Image credit: Eigen figuur, LessonUp Image credit: LessonUp
Hoofdstuk 5
Paragraaf 5.1
Opdrachten Kennis
1
Hoeveel eindpunten heeft een halve lijn?
0
1
2
3
Een halve lijn heeft één beginpunt en gaat daarna door. Wie 0 kiest, verwart hem met een lijn; wie 2 kiest, verwart hem met een lijnstuk.
Hoofdstuk 5
Paragraaf 5.1
Hoe liggen twee lijnen?
Twee lijnen snijden elkaar of lopen evenwijdig. Loodrecht is een bijzonder geval.
Evenwijdig
De lijnen blijven even ver uit elkaar en raken elkaar nooit.
Snijdend
De lijnen kruisen elkaar. Waar ze kruisen heet het snijpunt.
Loodrecht
De lijnen snijden elkaar onder een rechte hoek van 90°.
Loodrechte lijnen zijn dus ook snijdend, maar niet andersom. Een voorbeeld: de zijkant van een deur staat loodrecht op de vloer. Laat leerlingen een eigen voorbeeld van elke soort noemen. Image credit: LessonUp
Hoofdstuk 5
Paragraaf 5.1
Lijnen in beeld
Lijn k en lijn l zijn evenwijdig. Lijn m staat loodrecht op k en l: dat zie je aan het vierkantje bij het snijpunt. Lijn n snijdt k en l ook, maar niet loodrecht.
Het vierkantje is het teken voor een rechte hoek. Vraag: hoeveel snijpunten heeft lijn m met de andere lijnen? Antwoord: twee. Lijn n heeft er ook twee. Image credit: Eigen figuur, LessonUp Image credit: LessonUp
Hoofdstuk 5
Paragraaf 5.1
Voorbeeldopdracht 1
Lijn k en lijn l zijn evenwijdig. Lijn m staat loodrecht op k. Hoe ligt m ten opzichte van l?
gegeven
k en l zijn evenwijdig
m staat loodrecht op k
uitwerking
Evenwijdige lijnen hebben dezelfde richting.
Wat loodrecht op k staat, staat dus ook loodrecht op l.
antwoord
m staat loodrecht op l
Laat leerlingen dit eerst tekenen op papier. Twee evenwijdige lijnen en een derde die ze beide onder 90° kruist, is precies de figuur van de vorige dia. Image credit: LessonUp
Hoofdstuk 5
Paragraaf 5.1
Opdrachten Toepassing
2
Welke zijde van rechthoek ABCD is evenwijdig met zijde AB?
Zijde BC
Zijde AD
Diagonaal AC
Zijde CD
In een rechthoek zijn overstaande zijden evenwijdig: AB en CD. BC en AD staan loodrecht op AB. Wie de diagonaal AC kiest, ziet dat die AB snijdt, maar hij loopt niet evenwijdig. Image credit: Eigen figuur, LessonUp
Vul de ontbrekende woorden en getallen in.
Hoofdstuk 5
Paragraaf 5.1
Opdrachten Toepassing
3
Een lijnstuk heeft 2 eindpunten en een halve lijn heeft er 1.
Lijnen die elkaar onder 90° snijden, staan loodrecht op elkaar.
Afleider evenwijdig: leerlingen weten dat het een woord uit de les is, maar evenwijdige lijnen snijden elkaar niet. Afleider 3: er bestaat geen lijnsoort met drie eindpunten.
Hoofdstuk 5
Paragraaf 5.1
Opdrachten Toepassing
★ 4
In de figuur staan de lijnen a, b, c en d. Hoeveel paar lijnen staan loodrecht op elkaar?
Elke horizontale lijn (a en b) staat loodrecht op elke verticale lijn (c en d): a-c, a-d, b-c en b-d. Dat zijn 2 · 2 = 4 paren. Wie 2 antwoordt, telt alleen de evenwijdige paren (a en b, c en d). Doorvraag: hoeveel paar lijnen zijn evenwijdig? Image credit: Eigen figuur, LessonUp
Hoofdstuk 5
Paragraaf 5.1
V E R D E R K I J K E R
Evenwijdig in het echt
Bij een notenbalk, een zebrapad en een spoorbaan lopen lijnen evenwijdig. Architecten gebruiken evenwijdige en loodrechte lijnen in bijna elk gebouw. In een stad met een rooster, zoals Manhattan, staan de straten loodrecht op de avenues. Kun jij in je klas drie paar evenwijdige lijnen aanwijzen?
Laat leerlingen rondkijken: de randen van het bord, de tegels op de vloer, de poten van een tafel. Vraag ook naar loodrechte lijnen: de hoek van een kozijn. Image credit: LessonUp
Hoofdstuk 5
Paragraaf 5.1
Checklist leerdoelen
Welk leerdoel vind je nog het lastigst?
5.1.1 Lijn, halve lijn en lijnstuk
5.1.2 Evenwijdig, loodrecht, snijdend
5.1.3 Lijnen herkennen in een figuur
Ik kan ze allemaal
In het boek sluit elke paragraaf af met de checklist leerdoelen. Gebruik de uitslag om te kiezen wat je de volgende les herhaalt.
Image credit: LessonUp