Welkom bij aardrijkskunde!
1. Ga zitten.
2. Pak je AK-schrift, leerboek en werkboek.
3. Maak de startopdracht in je schrift.
4. Helemaal klaar?
Lekker bezig, lees alvast H1 door.
minute
second
Startopdracht
Leg uit in 1 zin wat globalisering is aan degene naast je.
Verzin daarna een voorbeeld van:
Economische globalisering
Politieke globalisering
Culturele globalisering
Welkom bij aardrijkskunde!
1. Ga zitten.
2. Pak je AK-schrift, leerboek en werkboek.
3. Maak de startopdracht in je schrift.
4. Helemaal klaar?
Lekker bezig, lees alvast H1 door.
minute
second
Startopdracht
Leg uit in 1 zin wat globalisering is aan degene naast je.
Verzin daarna een voorbeeld van:
Economische globalisering
Politieke globalisering
Culturele globalisering
Lesverloop
Startopdracht + bespreking
HW bespreken, nakijken en verbeteren (met pen)
Leerdoelen
Uitleg
Check vd uitleg
Opdrachten maken (met potlood)
Les afsluiten: Reflecteren op de leerdoelen
(± tijd)
(6 min)
(8 min)
(2 min)
(16 min)
(6 min)
(16 min)
(5 min)
Belangrijkste opdrachten van vorige les bespreken + de rest nakijken en verbeteren (kan ook later nog tijdens zelfstandig/samenwerken)
HW bespreken, nakijken en verbeteren (met pen)
minute
second
Leerdoelen H1.2
Aan het einde van de les kun je in eigen woorden uitleggen:
1 > Hoe het centrum-perifieriemodel werkt als wereldsysteem.
2 > Hoe het centrum en de (semi)periferie in de wereld tot 1980 verschoven en wat daarvan de oorzaken waren.
Wereldsysteem: centrum-periferiemodel
Een door geografen veel gebruikt wereldsysteem is
het centrum-periferiemodel:
- systeembenadering om inzicht te krijgen in de vele
processen en verschijnselen in de wereld en de maatschappij
- alle landen met de relaties daartussen
- vooral op basis van economische en politieke relaties die
met elkaar samenhangen en elkaar beïnvloeden
Veranderingen in het wereldsysteem
Landen kunnen in het wereldsysteem veranderen
van positie.
Azië was voor 1700 het centrum van de wereld.
Tussen 1750-1950 verschoof het economische en
politieke zwaartepunt naar Europa en later de VS.
> 1950: slechts 11 centrumlanden
De koloniën behoorden lange tijd tot de periferie.
> pas na hun onafhankelijkheid zijn het soms
semiperifere landen geworden, zoals Brazilië
Dekolonisatie
Volgorde van dekolonisatie:
- VS
- Zuid- en Midden-Amerika
(van Spanje en Portugal)
- Azië, Afrika en het Midden-Oosten
(van West-Europese centrumlanden)
De gedekoloniseerde landen
>politiek soeverein, maar economisch afhankelijk:
- grote mno’s namen de rol van de oude koloniale
machtshebbers over
- mijnen en plantages bleven vaak in eigendom van
een bedrijf of een particulier uit het voormalige
moederland, winsten bleven wegvloeien
- de rollen van de voormalige koloniën bleven gelijk:
1 leverancier van grondstoffen en energiebronnen
2 afzetmarkt voor industrieproducten
Ruilvoet = de ‘ruil’ van land- en mijnbouwproducten tegen industrieproducten.
Na de Tweede Wereldoorlog:
- stijging van de exportwaarde van industrieproducten ten opzichte van die van grondstoffen.
- gevolg is ruilvoetverslechtering: perifere landen moesten meer grondstoffen exporteren voor dezelfde hoeveelheid industrieproducten.
- de internationale relaties die in de koloniale periode ontstonden, spelen daardoor nog steeds een belangrijke rol.
Verzorgingsstaten
In 1945 werd de Verenigde Naties (VN) opgericht: internationaal systeem van soevereine, maar wel van elkaar afhankelijke landen met democratie als uitgangspunt.
Minder bescherming van de nationale economieën, meer afspraken over wereldhandel.
> werkte goed voor kapitalistische centrumlanden onder leiding van de VS
> Internationaal Monetair Fonds (IMF): moest de economische ontwikkeling wereldwijd ondersteunen, de handel stimuleren en de geldwisselkoersen in de gaten houden.
Centrumlanden hadden controle over de geldstromen en hieven belastingen om hogere lonen en een goed sociaal vangnet te financieren.
> centrumlanden als Nederland ontwikkelden zich tot verzorgingsstaten
Verzorgingsstaten
Na 1945 > Europa in puin > oprichting Verenigde Naties (VN): soeverein internationaal systeem van elkaar afhankelijke landen met democratie als uitgangspunt.
Minder bescherming van de nationale economieën (tariefmuren), meer afspraken over wereldhandel.
> werkte goed voor kapitalistische centrumlanden onder leiding van de VS
> Internationaal Monetair Fonds (IMF): moest de economische ontwikkeling wereldwijd ondersteunen, de handel stimuleren en de geldwisselkoersen in de gaten houden.
Centrumlanden hadden controle over de geldstromen en hieven
belastingen om hogere lonen en een goed sociaal vangnet te financieren.
> centrumlanden als Nederland ontwikkelden zich tot verzorgingsstaten
De Sovjet-Unie koos al eerder een ander pad:
- communisme
- veel politieke invloed van de staat op
de economie
- planeconomie
- landen in Oost-Europa onder de invloedssfeer
van de USSR
Tweedeling in de wereld in politiek en
economisch opzicht:
- kapitalistische ‘eerste wereld’ gedomineerd
door de VS
- communistische ‘tweede wereld’ gedomineerd
door de Sovjet-Unie
=
> Koude Oorlog
Aan de slag met potlood
Wat moet je doen?
Iedereen> Maak H1.2: 2, 3abc, 4ade, 7
Klaar > hand omhoog, ik check > kijk na/verbeter met pen (antw Google Classroom) (Laptop pas open na mijn check!)
Meer dan 3 opdr moeten verbeteren/aanvullen?
Maak H1.2: 5, 6
Klaar > laat zien > kijk na
Minder dan 3 opdr moeten verbeteren/aanvullen?
Maak iets van het keuzemenu (blz 38)
Klaar > laat zien
minute
second
Stil, geen vragen
Helemaal klaar?
Kies iets van het A3-blad
Stil, vragen aan docent
Samenwerken,
vragen aan docent
Laptops open!
Inloggen op LessonUp
minute
second
Ik heb alle leerdoelen behaald
Ik heb de meeste leerdoelen behaald
Ik heb een deel van de leerdoelen behaald
Ik heb de leerdoelen nog niet voldoende behaald
In hoeverre denk je dat je de leerdoelen van deze les hebt behaald?
Kies het lastigste leerdoel en maak de zin af:
Ik wil leerdoel … beter beheersen. Daarom ga ik …
(je mag linksonder spieken als je niet weet hoe je het beter kunt gaan beheersen)