IS-MB-GA en scholen (Economie vwo), les 2: Examentraining
CONJUNCTUUR · IS-MB-GA
Examentraining
IS-MB-GA en scholen: zo pak je examenvragen aan
Lesduur is: 45 minIntroductie
Onderdelen in deze les
CONJUNCTUUR · IS-MB-GA
Examentraining
IS-MB-GA en scholen: zo pak je examenvragen aan
Les 2 van 3. Laat leerlingen in tweetallen overleggen bij de open vragen. Image credit: Ypsilon / Wikimedia Commons, CC0
CONJUNCTUUR · IS-MB-GA
Wat ga je kunnen?
Ik kan in het IS-MB-GA-model verschuivingen bepalen, figuren lezen, korte-termijnmechanismen uitleggen en economische scholen herkennen.
Deze slide heeft geen instructies
CONJUNCTUUR · IS-MB-GA
Zo pak je een examenvraag aan
1. Lees: wat verandert er: autonome bestedingen, de monetaire beleidsregel of de verwachte inflatie?
2. Kies de curve: bestedingen horen bij IS, de centrale bank bij MB, lonen en verwachtingen bij GA.
3. Richting: schuift de curve naar rechts of links, omhoog of omlaag? Bepaal dan Y en de inflatie.
4. Termijn: kort (GA ligt vast) of lang (verwachte inflatie past zich aan)?
Deze slide heeft geen instructies
CONJUNCTUUR · IS-MB-GA
Bouwplaats met hijskraan in Boedapest, 2007
Vraagtype 1: verschuivingen herkennen
Stap 1: wat verandert er, en hoort dat bij IS, MB of GA?
Stap 2: bepaal de richting van de verschuiving.
Autonome bestedingen verschuiven IS, de beleidsregel van de centrale bank verschuift MB.
Image credit: Marek Ślusarczyk / Wikimedia Commons, CC BY 3.0
Bedrijven verlagen hun autonome investeringen. Wat gebeurt er in het model?
De IS-curve schuift naar rechts
De MB-curve schuift omhoog
Er is een beweging langs de IS-curve naar rechts
De IS-curve schuift naar links
Lagere autonome bestedingen: bij elke reële rente is Y lager, dus IS naar links. Verwachte fout: dit zien als een beweging langs de IS-curve.
De centrale bank kiest een hogere inflatiedoelstelling. Welke verschuiving volgt?
De MB-curve schuift omhoog
De MB-curve schuift omlaag
De IS-curve schuift naar rechts
De GA-curve schuift omlaag
Een hogere inflatiedoelstelling is ruimer beleid: een lagere rente bij elk Y, dus MB omlaag. Verwachte fout: MB omhoog kiezen omdat de inflatie hoger wordt.
CONJUNCTUUR · IS-MB-GA
Ruimer monetair beleid (eigen grafiek)
Vraagtype 2: een figuur lezen
Stap 1: zie welke curve verschuift: hier alleen MB, van MB0 naar MB1.
Stap 2: lees Y af en vergelijk met Y* in het onderste diagram.
Stap 3: lees via de GA-curve de inflatie af en vergelijk met de verwachte inflatie.
Image credit: LessonUp Studio (eigen grafiek), CC0
Vanuit Y = Y* schuift MB omlaag. Wat gebeurt er met de inflatie?
Ze daalt, want de reële rente daalt
Ze blijft gelijk, want GA schuift niet
Ze stijgt, want Y komt boven Y*
Ze stijgt, want de reële rente stijgt
MB omlaag: Y stijgt boven Y*. Je beweegt langs de GA-curve naar een hogere inflatie. De reële rente is juist lager. Verwachte fout: de inflatie koppelen aan de rente in plaats van aan Y.
Y = Y*, dan MB omlaag. Output gap + of -?
Positief: Y komt boven Y, dus Y min Y is groter dan nul.
CONJUNCTUUR · IS-MB-GA
Leegstaande winkel in winkelcentrum Tamboerpassage, Hoogeveen, 2020
Vraagtype 3: rigiditeit en verwachtingen
Op korte termijn liggen nominale lonen en inkoopprijzen vast.
Wijkt de inflatie af van de verwachting, dan veranderen de reële lonen en de reële productiekosten.
Op langere termijn past de verwachte inflatie zich aan en schuift de GA-curve.
Image credit: Donald Trung Quoc Don / Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0
De inflatie is hoger dan verwacht. Wat doen de reële lonen op korte termijn?
Ze dalen, want de nominale lonen liggen vast
Ze stijgen, want de nominale lonen stijgen mee
Ze blijven gelijk, want de inflatie is verwacht
Ze dalen, want de nominale lonen dalen
De nominale lonen liggen vast in contracten, de prijzen stijgen sneller: de reële lonen dalen. Verwachte fout: denken dat lonen direct meestijgen.
Hoe schuift GA bij hogere verwachte inflatie?
Omhoog: lonen en inkoopprijzen worden opnieuw onderhandeld op basis van de hogere verwachting. Fout: naar rechts of omlaag.
CONJUNCTUUR · IS-MB-GA
Vraagtype 4: economische scholen
Keynesianen: begrotingsbeleid krachtig, IS steil, MB verschuift weinig.
Monetaristen: monetair beleid sterk, IS vlak, MB verschuift veel.
Neo- en nieuwklassieken: perfecte flexibiliteit, GA verticaal.
Deze slide heeft geen instructies
Een econoom ziet perfect flexibele lonen en prijzen. Welke school is dat?
Keynesianen
Neo- en nieuwklassieken
Monetaristen
Keynesianen en monetaristen
Perfecte loon- en prijsflexibiliteit hoort bij de neo- en nieuwklassieken: GA verticaal. Verwachte fout: monetaristen kiezen vanwege het vertrouwen in de markt.
Welke twee scholen nemen geen perfecte loon- en prijsflexibiliteit aan?
Monetaristen en nieuwklassieken
Keynesianen en neoklassieken
Neo- en nieuwklassieken
Keynesianen en monetaristen
Alleen bij de neo- en nieuwklassieken zijn lonen en prijzen perfect flexibel. Keynesianen en monetaristen hebben een niet-verticale GA-curve.
Welk vraagtype vind jij het lastigst?
Verschuivingen herkennen
Een figuur lezen
Rigiditeit en verwachtingen
Economische scholen
Deze slide heeft geen instructies
CONJUNCTUUR · IS-MB-GA
Tips voor op het examen
Bepaal eerst welke curve verschuift en teken die; lees pas daarna Y en de inflatie af.
Een andere reële rente is een beweging langs IS, geen verschuiving van IS.
GA ligt op korte termijn vast; pas de verwachte inflatie, dan schuift GA.
Deze slide heeft geen instructies
