Leesstrategieën voor beter begrip (les 4)
Leesstrategieën voor beter begrip
Lesduur is: 30 minOnderdelen in deze les
Leesstrategieën voor beter begrip
Open bij herkenbare ervaring: veel leerlingen lezen een tekst soms helemaal, maar weten daarna toch niet goed wat de kern was. Deze les laat zien dat actief lezen helpt.
Leerdoel
Ik kan drie leesstrategieën toepassen om een tekst beter te begrijpen en de kern van een tekst te benoemen.
Deze slide heeft geen instructies
Welke leesactie helpt jou vaak al bij een tekst?
Gebruik dit als voorkennis-activatie. Verwachte woorden: titel, plaatje, moeilijke woorden, samenvatten, vragen, rustig lezen.
Voor het lezen: voorspellen
Kijk eerst naar de titel
Let op tussenkopjes en afbeeldingen
Bedenk: waar zal de tekst over gaan?
Activeer wat je al weet over het onderwerp
Zo lees je gerichter en begrijp je sneller
Benadruk dat voorspellen geen gokken zonder reden is. Leerlingen gebruiken aanwijzingen uit de tekst voordat ze echt beginnen met lezen.
Voorspellen helpt je op weg
Je weet beter waar je op moet letten
Nieuwe informatie past sneller op zijn plek
Je leest met een doel
Leg uit dat een voorspelling tijdens het lezen mag veranderen. Dat is juist een teken van actief lezen.
Waarom helpt voorspellen vóór het lezen?
Je leest gerichter
Je leest sneller klaar
Je hoeft niet meer na te denken
Je slaat details over
De juiste kern uit de slides is dat voorspellen zorgt dat je weet waar je op moet letten en met een doel leest.
Maak de uitleg compleet
Voor het lezen kijk je naar de titel en naar tussenkopjes. Je bedenkt waar de tekst over zal gaan. Zo kun je al voorspellen en lees je meer gericht.
Alle drie de ingevulde woorden komen letterlijk of bijna letterlijk terug in de uitleg over voorspellen.
Tijdens het lezen: ophelderen
Soms begrijp je iets niet meteen. Dan stop je even en maak je het duidelijker voor jezelf.
moeilijke woorden uitleggen
lastige zinnen opnieuw lezen
kijken waar verwijswoorden naar verwijzen
Noem verwijswoorden zoals hij, zij, dit, deze, die, het. Leerlingen missen de betekenis van een zin vaak doordat zij niet weten naar welk woord wordt verwezen.
Moeilijke woorden en zinnen
Lees de zin nog een keer langzaam
Kijk naar woorden eromheen
Zoek naar een betekenis die past in de tekst
Deel een lange zin op in kortere stukjes
Lees daarna verder
Waarschuw dat leerlingen niet meteen elk woord hoeven op te zoeken. Eerst proberen zij de betekenis uit de context te halen.
Verwijswoorden volgen
Zoek bij hij, zij, dit, die, deze terug in de tekst
Vraag: over wie of wat gaat dit woord?
Zo snap je verbanden beter
Een korte demonstratie werkt hier goed: wijs in een zin een verwijswoord aan en laat zien hoe je terugzoekt naar het juiste woord of begrip.
Wat doe je bij een verwijswoord als 'deze'?
Verder lezen
Terugzoeken
Onderstrepen
Overslaan
Controleer of leerlingen begrijpen dat een verwijswoord terugwijst naar een eerder genoemd woord of begrip.
Vul de leesstrategie aan
Tijdens het lezen kun je iets ophelderen als je het niet meteen begrijpt. Je leest moeilijke zinnen opnieuw en zoekt bij een verwijswoord terug waar het naar wijst.
De blanks testen de kernwoorden van deze subtopic: ophelderen, zinnen en verwijswoord.
Tijdens het lezen: vragen stellen
Wat is hier het belangrijkste?
Begrijp ik wat de schrijver bedoelt?
Waarom staat dit in de tekst?
Past dit bij wat ik al gelezen heb?
Vragen houden je actief
Maak duidelijk dat vragen stellen tijdens het lezen helpt om niet passief regel voor regel door te gaan.
Na het lezen: samenvatten
Benoem de kern in je eigen woorden
Laat kleine details weg
Kies alleen de belangrijkste informatie
Leg uit dat samenvatten laat zien of een leerling de tekst echt begrepen heeft. Wie de kern kan zeggen, begrijpt meestal de hoofdlijn.
Terugkijken als controle
Na het lezen controleer je je begrip.
Klopte mijn voorspelling?
Begrijp ik de moeilijke delen nu wel?
Kan ik de tekst kort navertellen?
Weet ik wat de hoofdgedachte is?
Verbind deze slide aan het idee dat goed lezen uit stappen bestaat: vóór, tijdens en na het lezen.
Welke vraag past bij actief lezen?
Hoe lang is de tekst?
Wat is het belangrijkste?
Welke kleur heeft de titel?
Hoeveel regels zijn er?
De goede optie sluit aan bij de slide over vragen stellen tijdens het lezen.
Wat vind jij het lastigst tijdens het lezen?
Moeilijke woorden
Lange zinnen
Verwijswoorden
Hoofdgedachte
Deze slide heeft geen instructies
Maak de stappen na het lezen compleet
Na het lezen kun je de tekst samenvatten in je eigen woorden. Daarna kun je terugkijken of je alles begrijpt en of je de kern kunt benoemen.
Deze vraag koppelt de strategieën na het lezen aan hun functie: begrip controleren en de kern noemen.
Aantekeningen in de tekst
Markeer belangrijke woorden
Schrijf korte opmerkingen in de kantlijn
Gebruik 'geeltjes' bij opvallende stukken
Noteer een kernwoord per alinea
Benadruk dat aantekeningen kort moeten zijn. Het doel is overzicht, niet de hele tekst overschrijven.
Schema of tekening van de kern
Zet hoofdpunten in een schema
Gebruik pijlen of vakken
Een tekening kan de inhoud duidelijk maken
Sommige leerlingen begrijpen een tekst beter als zij informatie visueel ordenen. Koppel dit aan hun eigen manier van leren.
Tekststructuur zichtbaar maken
Let op inleiding, middenstuk, slot
Kijk hoe alinea's met elkaar samenhangen
Zoek signaalwoorden en verbanden
Zo zie je hoe de tekst is opgebouwd
Bij VMBO GL/TL helpt het om tekststructuur heel concreet te maken: waar begint het onderwerp, waar volgt uitleg, waar komt de afsluiting?
Van strategie naar begrip
voorspellen → gerichter lezen
ophelderen → moeilijke delen begrijpen
vragen stellen → actief blijven
samenvatten → kern benoemen
terugkijken → begrip controleren
Deze slide brengt de hele les samen. Laat zien dat de strategieën elkaar aanvullen en samen zorgen voor beter tekstbegrip.
Wat noteer je het best in de tekst?
Lange samenvattingen
Korte kernwoorden
Alle moeilijke zinnen
Hele alinea's
De slides benadrukken dat aantekeningen kort en overzichtelijk moeten zijn.
Vul de aanpak aan
Je kunt de kern van een tekst zichtbaar maken met een schema of een tekening. Let ook op de tekststructuur met een inleiding, middenstuk en slot.
De drie load-bearing woorden uit deze subtopic zijn schema, tekststructuur en slot.
Welke strategie uit deze les past het best bij jou?
Bespreek antwoorden zoals: schema, tekening, geeltjes, kernwoorden, tekststructuur. Laat leerlingen kort uitleggen waarom die manier voor hen werkt.
Wat vond jij vandaag het lastigst?
Laat leerlingen benoemen wat moeilijk voelde, bijvoorbeeld verwijswoorden, moeilijke woorden, samenvatten of de hoofdgedachte vinden.
Wat ga jij de volgende keer echt gebruiken?
Goede reflecties noemen één concreet leerpunt, zoals voorspellen, ophelderen, vragen stellen of samenvatten.
Begrippen
leesstrategie - manier van lezen die helpt om een tekst beter te begrijpen
voorspellen - vóór het lezen bedenken waar een tekst over zal gaan
ophelderen - moeilijke woorden, zinnen of stukjes duidelijk maken
verwijswoord - woord dat terugwijst naar iemand, iets of een eerder genoemd woord
samenvatten - de belangrijkste informatie kort in eigen woorden weergeven
kern - het belangrijkste van de tekst
tekststructuur - de manier waarop een tekst is opgebouwd
Deze slide heeft geen instructies
